Rahim içindeki polip, yapışıklık veya miyomlar tüp bebek başarı oranını düşürür; histeroskopi ile bu yapılar hassas şekilde temizlenir.
Histeroskopi, optik bir sistemin rahim ağzından ilerletilmesiyle rahim ağzı kanalı, rahim iç boşluğu ve tüplerin rahme açıldığı noktaların yüksek çözünürlüklü kamera aracılığıyla doğrudan değerlendirilmesini sağlayan modern bir endoskopik işlemdir. Güncel klinik pratiğimizde histeroskopi, ofis histeroskopi ve operatif histeroskopi olmak üzere iki ayrı yöntemle uygulanmaktadır.
Histeroskopi özellikle aşağıdaki klinik senaryolarda tercih edilmektedir:
Rahim içinde yer kaplayan myom veya polip varlığı
Doğuştan uterin anomalilerden biri olan rahim içi perde (uterin septum) saptanması
Rahim içi yapışıklıkların (Asherman sendromu) açılması
Düşük ya da kürtaj sonrası rahim içinde artık doku kalmış olması
Vajinal yolla çıkarılamayan ve rahim içine kaçmış rahim içi araçların çıkarılması
Histeroskopi iki şekilde gerçekleştirilir:
1. Ofis Histeroskopi
Rahim ağzı genişletilmeden, doğal açıklıktan ilerletilen ince çaplı bir teleskop aracılığıyla rahim içine girilmesi esasına dayanır.
2. Operatif Histeroskopi
Rahim ağzının metal bujilerle genişletilerek içeri kamera ve cerrahi kanallar içeren cihazın yerleştirilmesi ile yapılır. Hasta konforu ve güvenliği açısından genellikle anestezi altında uygulanması önerilir. Bu yöntemle rahim içinde yerleşmiş submüköz myomlar, belirgin perdeler, ciddi yapışıklıklar ve kürtaj sonrası kalan doku odakları doğrudan gözlem altında çıkarılabilir.
Ofis histeroskopi, rahim iç boşluğunun ışık kaynağı ve kamera ile doğrudan görüntülenmesi prensibine dayanır. Hem tanısal amaç taşır hem de küçük polipler, hafif derecede perde yapıları veya minimal yapışıklıkların aynı seansta tedavi edilmesine imkân verir.
Tanısal histeroskopinin tamamı ofis histeroskopi ile yapılabilir. Kullanılan teleskop oldukça incedir (2.9 mm çapında) ve rahim ağzı genişletme gerektirmeden rahim içine yerleştirilebilir. Histeroskop rahim içine ilerletildikten sonra sıvı verilerek rahim boşluğu açılır ve kamera aracılığıyla iç duvarlar tüm detaylarıyla görüntülenir. Teknik olarak anestezi gerektirmese de hasta konforu açısından hafif, maske ile verilen bir genel anestezi tercih etmekteyiz.
Ofis histeroskopi özellikle şu durumlarda klinik olarak önem taşır:
Vajinal ultrasonografide şüpheli polip, myom, yapışıklık veya septum görülmesi
Kısırlık dışında anormal rahim içi kanama varlığı
Rahim içine kaçmış rahim içi araçların çıkarılması
Yaygın ve yoğun yapışıklıklar, derin perde kesilmesi veya rahim içine uzanan myomların tedavisinde ise operatif histeroskopi (rezektoskopi) gerekir.
Eğer tüp bebek planlanan bir hastada uygun dönemde (adet başlangıcına göre 10–14. gün) yapılan ultrasonografide rahim içi tamamen temiz görünüyorsa hem ilk tüp bebek uygulaması hem tekrar denemeler öncesi histeroskopi yapılmasının gebelik oranlarını artırdığına dair bir kanıt yoktur.
Aşağıdaki patolojiler histeroskopik yöntemle güvenle tedavi edilebilir:
Rahim iç boşluğunu daraltan doğuştan bir doku yapısıdır. Tek başına kısırlık nedeni olmasa da gebelik oluştuğunda düşük ve erken doğum riskini artırmaktadır. Tanı ultrasonografi ile rahatlıkla konabilir; tedavi ise ofis veya operatif histeroskopi ile yapılır.
Küretaj veya myom ameliyatları sonrası gelişebilir. Adet miktarında azalma veya hiç adet görememe ile kendini belli eder. Ultrasonografide endometriumda incelme, kistik alanlar veya düzensizlikler görülebilir. Histeroskopik olarak açılarak tedavi edilir.
Endometriumdan kaynaklanan iyi huylu yapılardır. Ara kanama, yoğun ya da uzamış kanama yapabilirler. Gebelik üzerine etkisi tartışmalı olsa da tespit edildiğinde özellikle gebelik planı olan kadınlarda histeroskopik olarak çıkarılmaları önerilir.
Rahim kas tabakasından kaynaklanan iyi huylu tümörlerdir. Kanama artışı, kasık ağrısı ve büyük myomlarda idrar-gaita zorluğuna yol açabilirler. Rahim içine doğru büyüyen submüköz myomlar histeroskopik olarak çıkarılabilir.
Rahim içine kaçmış spiral, histeroskopik görüntü altında güvenle çıkarılabilir.
Düşük veya istenmeyen gebelik sonlandırması sonrası rahimde kalan doku parçaları yine direkt görerek histeroskopi ile temizlenebilir.
Bu hastalarda genellikle sürekli kanlı akıntı şikâyeti olur ve ultrasonografide kalan doku net şekilde görülebilir. İkinci kez körleme kürtaj yapılması yerine doğrudan histeroskopik temizleme tercih edilmelidir.
Histeroskopi Adetin Hangi Döneminde Yapılır?
En ideal dönem, adet kanamasının bitiminden sonraki süreçtir (10–14. gün aralığı). Endometrium ince olduğu için görüntüleme çok daha nettir. Gerektiğinde döngünün herhangi bir döneminde de yapılabilir.
Histeroskopi Öncesi Hazırlık
Genel anestezi uygulanacağı için işlemden 4–6 saat önce açlık gereklidir.
Histeroskopi Sonrası Ağrı veya Kanama
Genellikle minimaldir. Çoğu hastada ağrı hiç olmaz; varsa da hafif düzeydedir. Kanama çoğu kez görülmez veya çok hafif seyreder.
Olası Komplikasyonlar
Deneyimli ellerde oldukça düşük oranlardadır. Çok nadiren rahim delinmesi, kanama veya özellikle büyük ve çok sayıda myom çıkarımı sonrası yapışıklık gelişimi görülebilir. Uzman ekiplerde komplikasyonların yönetimi kolaydır.
