Rahim dinlendirme, rahimin yoğun tedavi sonrası toparlanması için embriyo transferinin ertelendiği bilimsel bir protokoldür.
Rahim dinlendirme yaklaşımı, belirli hasta gruplarında tercih ettiğimiz, tüp bebek tedavisinin başarı oranlarını optimize etmeyi amaçlayan bir uygulamadır. Tüp bebek süreçlerinde protokoller kişiye özel belirlendiği için, bu yöntem her hastada değil; klinik olarak uygun görülen vakalarda devreye alınır.
Bu bilgilendirmede rahim dinlendirme yönteminin hangi hasta gruplarında tercih edildiği, neden uygulandığı ve nasıl ilerlediği detaylı biçimde açıklanmaktadır.
Standart IVF süreci; yumurtalıkların kontrollü uyarılması, yumurta toplama, döllenme ve embriyo gelişiminin takibi ile taze transfer aşamalarından oluşur.
Rahim dinlendirme planlanan hastalarda ise uygun kaliteye ulaşan tüm embriyolar 5. veya 6. gün blastokist evresinde dondurulur. O ay taze transfer yapılmaz; rahmin 1–2 ay fizyolojik olarak toparlanmasına fırsat tanınır ve daha sonra donma-çözme siklusu ile transfer gerçekleştirilir. Uygulamanın özü budur.
Fizyolojik döngüde beyinden salgılanan FSH ve LH hormonları, aylık folliküler gelişimi başlatır. Bir veya iki dominant follikül gelişirken, diğer folliküller doğal süreçte geriler ve vücut tarafından elimine edilir. Gelişen follikülün salgıladığı estradiol, rahim iç tabakasını gebeliğe hazırlayacak şekilde kalınlaştırır. Ovülasyon sonrasında corpus luteum oluşumu ve progesteron salgısı ile implantasyona uygun bir endometrium sağlanır.
IVF tedavisinde ise doğal süreçte kaybedilecek follikülleri de kontrollü ilaç tedavisi ile büyütür, çok sayıda olgun yumurta elde etmeyi hedefleriz. Bu durum bazı hastalarda 15’in üzerinde yumurta gelişimine yol açabilir. Böyle bir tabloda, OHSS riskini önlemek amacıyla taze transfer yapılmayıp tüm embriyolar dondurulur ve rahim dinlendirilir.
Bu nedenle rahim dinlendirme özellikle:
Yüksek yumurta yanıtı olan hastalarda
OHSS riski belirginleşen tablolarda
Endometriumun fizyolojik penceresinin bozulabileceği durumlarda
Embriyo ve endometrium senkronizasyonunun şüpheli olduğu sikluslarda
tercih edilen güvenli ve etkin bir yaklaşımdır.
Rahim dinlendirme, o tedavi döngüsünde taze transferin yapılmaması ve uygun kaliteye ulaşmış tüm embriyoların dondurulması prensibine dayanır.
Devam eden aylarda donma-çözme transferi için iki farklı hazırlık protokolü uygulanabilir:
Doğal siklus hazırlığı
İlaçlı endometrium hazırlığı
Hastanın klinik özelliklerine göre hangi protokolün uygulanacağı hekim tarafından belirlenir. Hazırlık sonrası embriyo çözülür ve rahme transfer edilir.
Donma-çözme siklusuna başlanacağı ay, hastanın kendisine verilen tedavi planına uygun şekilde kontrole gelmesi yeterlidir.
Bazı hastalarda ilaçlı protokol ile endometrium hazırlanırken, bazı hastalarda herhangi bir ilaç kullanılmadan doğal döngü takip edilir.
Kan testleri ve ultrason bulguları doğrultusunda transfer günü belirlenir.
Zamanlama açısından, istenirse yumurta toplama sonrasındaki ilk adet dönemi ile bile transfer planlanabilir. Alternatif olarak hasta hangi ayı tercih ediyorsa o dönemde de hazırlanma yapılabilir.
Süreç iki aşamada tamamlanır:
Uyarım ve embriyo dondurma aşaması:
Yumurtalıkların uyarılması, yumurta toplama ve 5. gün blastosistlerin dondurulmasıyla toplam 2–2,5 hafta sürer.
Rahim hazırlığı ve embriyo transferi:
Hazırlık protokolüne göre 7–10 gün arasında tamamlanır.
Rahim dinlendirme yaklaşımının temel amacı taze transferden kaçınmaktır. Hazırlık için yumurta toplama sonrasındaki ilk adet dönemi kullanılabileceği gibi, hastanın tercih ettiği farklı bir ayda da planlama yapılabilir.
Yumurta toplama işleminden sonra enfeksiyon riskini ve ağrı ihtimalini azaltmak adına 7–10 gün süreyle cinsel ilişki önerilmez.
